Nous voulons qu'il soit connu de tous
les fidèles tant présents que futurs que, en raison des mauvaises
coutumes que le vicomte Geoffroy
et
ses officiers ont peu à peu introduites dans le faubourg appartenant
à saint Martin, qui est appelé le Champ de Mars, un accord
a été conclu, en présence du comte
Eudes, de la commune volonté du susdit vicomte Geoffroy
4-
dicti vicecomitis et abbatis Majoris Monasterii nomine Alberti, quam ultra
nulli liceat trans-
5/
gredi. Ut scilicet nullas in predicto toto suburbio acciperet ultra consuetudines
Gauzfredus vice-
6/
comes vel ministri ejus preter has quae in presenti carta subterscriptae inveniuntur,
teloneum videlicet
7/
consuetum et antiquum, et censum caldariarum tinctorum vel tinctricum, de
unaquaque caldaria denarios
8/
iiii in festivitate sancti Martini. Compararationem [sic] quoque panis ad vendendum
facti et carnis quae ad ven-
9/
dendum occisa est, et nihil sine tallia, accipient. Quam comparationem, si
eis crediderint venditores,
10/
infra spatium duorum mensium solvent eam. Et si ei necesse fuerit aliquando
ad quoquinam vel ad balneum
11/
suum, caldariam tinctoris accipiet, sed nusquam portabit eam nisi in ipsum castrum
neque ultra tres dies
12/
illam retinebit. Homines vicecomitis consuetudinarios non receptabit abbas
in suburbio suo ita
13/
ut perdat de illis vicecomes consuetudinem suam. Et similiter vicecomes non
receptabit homines sancti
14/
Martini, ne perdant monachi consuetudinem suam. Neque in predicto suburbio
quisquam hominum aliquid
15/
accipiet, nisi ille qui juratum habuerit et cum ille mortuus fuerit aut remotus
ab officio, ipse qui pro eo
16/
subrogabitur similiter jurabit. Et ut conventio ista firma permaneat, per
suggestionem et ordinationem
17/
Odonis comitis, alligavit vicecomes ministeriales suos jurejurando ne ultra
quam scriptum est in carta
18/
ista facere contra monachos vel homines eorum presumant. Similiter et monachi
vicecomiti jurare fecerunt
19/
ministeriales suos, ne scilicet consuetudinarios vicecomitis in suo suburbio
scienter recipiant. Et si in-
20/
venti fuerint, postquam id cognitum fuerit, homines vicecomitis per se ipsos
vindictam non sumant donec
21/
apud monachum qui possessioni praefuerit clamorem faciant, et monachus illis
justiciam faciet, cum emendatione
22/
legis. Similem quoque justiciam homines vicecomitis faciant monachis, postquam
clamorem eorum audierint.
23/
Si vero post finem duorum mensium reddere non voluerint homines vicecomitis
hominibus Sancti Martini prete-
24/
ritum debitum, non tamen dicentur transgressores jurisjurandi, nisi postea
aliquid ab eis acceperint.
25/
Si autem post illum terminum ab eis aliquam creditionem accipere presumpserint,
transgressores habebuntur
26/
jurisjurandi, non reddito scilicet preterito debito. Hujus conventionis testes
hii sunt : Godescallus,
27/
Wilelmus Casnellus, Hilgaldus filius archiepiscopi, Hilgaldus Niger, Gaufredus
filius Hermerii,
28/
Odo archidiaconus, Odo decanus, Teudo filius Galonis, Odo filius Burrelli,
Odo Musca,
29/
Rodbertus Muletii, Herbertus, Avesgaldus, Harduinus, Guarnerius cubicularius,
domnus Albertus abbas
30/
cum tribus monachis, Seinfredo, Radulfo, Ainardo, et cum tribus servis, Ascelino,
|
Chirographe de Chamars,
entre 1032 et 1037
|
La traduction
Traduction établie par Michel THIBAULT, avec le concours de Diane
JOLY.
La phrase centrale
Après cet entraînement, vous devez pouvoir déchiffrer
sans difficulté la phrase centrale partagée entre
les deux moitiés du chirographe.
Si vous n'arrivez pas à la lire
|
|
Après cet entraînement, vous devez pouvoir déchiffrer sans
difficulté la phrase centrale partagée entre les deux moitiés
du chirographe.
Si vous n'arrivez pas à la lire
+ Voir la solution
La solution
Le texte de la phrase centrale est le suivant :
NOTICIA CONVENTIONIS VICECOMITIS ET MONACHORUM SANCTI MARTINI
ce qui se traduit par
Notice de la convention entre le vicomte et les moines de Saint-Martin
On notera que les mots " monachorum " et " sancti " sont
abrégés, respectivement sous les formes " MONACHOR/ "et
" S#I ", les traits obliques qui barrent la jambe du R et le corps
du C ayant pour fonction de signaler au lecteur cette abréviation.